3 faz asenkron motoru tek fazda çalýþtýrmak

Asenkron motorlar tasarlanýrken kullanýlacak faz sayýsýna göre tasarlanýrlar. Üç faz kaynaða baðlanacak motor üç fazlý, tek faz kaynaða baðlanacak motor tek fazlý olarak tasarlanýr ve üretilir. Fakat bazý durumlarda üç fazlý motorlarý tek faz ile çalýþtýrmak gerekebilir.
Mesela elimizdeki tek fazlý motor bozuldu ve yedeðini bulamadýysak, bunun yerine elimizde üç fazlý motor varsa bu motoru tek fazlý çalýþtýrmamýz gerekebilir. Ayrýca üç fazlý motoru çalýþtýrmak için üç faz besleme bulamadýysak tek faz ile çalýþtýrmak durumunda kalabiliriz. Bu gibi durumlarda üç fazlý motorlarý kolaylýkla tek faz kaynak ile çalýþtýrabilir ve iþin aksamasýnýn önüne geçebiliriz.
Üç fazlý motorlarda her faz için ayrý sargýlar vardýr. Bu sargýlar yýldýz veya üçgen olarak baðlanarak ihtiyaca uygun çalýþtýrýlýr. Tek fazlý motorlarda ise genellikle ana sargý ve yardýmcý sargý bulunur. Yardýmcý sagýya seri baðlý uygun deðerli bir kondansatör bulunur. Bu motorlar iþletme kondansatörlü motorlardýr. Bazý motorlarda ise yüksek kalkýþ momenti saðlamak için kalkýþ kondansatörü de kullanýlýr. Kalký kondansatörlü bu motorlarda motor hareket ettikten sonra kalkýþ kondansatörü devreden çýkar.
Elimizdeki üç fazlý motoru tek faz ile çalýþtýrmak için ihtiyacýmýz olan tek þey kondansatör. Asenkron motorlarda ihtiyacýmýz olan kondansatörü hesaplamak için Tek Fazlý Asenkron Motorlarda Kondansatör Hesabý baþlýklý yazýmýzý okuyabilirsiniz.
Ýhtiyacýmýz olan kondansatör deðerini bulup bu deðerdeki kondansatörü edindikten sonra artýk üç faz motorumuzu tek faz kaynaða baðlayabiliriz.
Öncelikle statoru üçgen baðlý üç faz motoru tek faza baðlama þemasýný inceleyelim.



Yukarýdaki þemada görülebileceði üzere statoru üçgen baðlý üç fazlý motorun iki ucuna tek faz AC kaynaktan faz ve nötr baðlanmýþtýr. Ayrýca sargýlardan birine paralel olarak kondansatör baðlanarak motorun çalýþmasý saðlanmýþtýr. Motorun dönüþ yönünü deðiþtirmek için yukarýdaki gibi kondansatörün baðlý olduðu sargý deðiþtirilebilir veya faz ve nötr ucu yer deðiþtirilebilir.
Aþaðýdaki þemada da statoru yýldýz baðlý üç fazlý motorun tek faza baðlanmasý görülmektedir.



Tek Fazlý Asenkron Motorlarda Kondansatör Hesabý
Bu yazýmýzda tek fazlý asenkron motorlarda kullanýlan kondansatörün hesaplamasý hakkýnda bilgi vereceðiz. Aslýnda tek fazlý bir asenkron motorda baðlanacak kondansatör motorun sarýmý, tasarýmý vb. etkenlere baðlýdýr. Tabi kullanýcý olarak bizim bu bilgilere sahip olmamýz her zaman mümkün deðildir. Motor üretici firmanýn belirlediði kondansatör deðerini bilmiyorsak bazý iþlemler yardýmýyla kondansatör deðeri için yaklaþýk bir sonuç elde edebiliriz.
Hesaplama için öncelikle bazý kabuller yapmamýz gerekiyor. Motor kapasitörünün yaklaþýk olarak 1 kVar’lýk bir reaktif güce ihtiyacý olduðunu kabul ediyoruz. Bu kabulü yaptýktan sonra Qc kapasitör gücü (kVar), P motor gücü (kW) olduðunu düþünürsek aþaðýdaki formül yardýmýyla kondansatörü hesaplayabiliriz.
Qc = 1.35 P
Þimdi bu formül yardýmýyla motorumuzun gücünüden kaç kVar’lýk reaktif güce ihtiyacýmýz olduðunu bulabiliriz.
Ýhtiyacýmýz olan reaktif gücü bulduktan sonra aþaðýdaki formül yardýmýyla ihtiyacýmýz olan kondansatör deðerini bulabiliriz.
Qc = Uc2x2πxfxCx10-9
Bu formülde;
Qc: daha önce bulduðumuz reaktif güç (kVar)
Uc: gerilim deðeri (V)
f: frekans (Hz)
C: kapasite deðeri (μF)
Bu formülden C ihtiyacýmýz olan kondansatör deðerimizdir. Kondansatörün gerilim deðerini de her zaman nominal deðerin 1.1 katýndan fazla bir deðer seçip kullanmalýyýz.

Kaynak: elektrikce.com