Elektrik Elektronik Teknolojisi Alan� Temrinleri

VARÝKAP DÝYOT

            Varikap diyot, P ve N tipi maddelerin yüzey yüzeye temas ettirilmesi ile meydana gelmiþ ve ters polarma altýnda çalýþtýrýlan diyot çeþididir. Varikap diyodun çalýþmasýný aþaðýdaki þekil üzerinden izah edelim.

            Varikap diyotlar ters polarma altýnda çalýþtýrýlýrlar. Bu ters polarma altýnda P ve N maddeleri arasýnda nötr bölge oluþur. Uygulanan ters polarma gerilimi artýrýlacak olursa oluþan nötr bölgenin alaný artar. Dolayýsýyla P ve N maddelerinin kapladýðý alan daralýr. Varikap diyodun P ve N maddeleri kondansatörün metal levhalarý olarak düþünülmelidir. Nötr bölge ise kondansatör levhalarý arasýndaki mesafe ve yalýtkan madde olarak düþünülmelidir. Bu durumda uygulanan ters polarma gerilim artýrýldýðýnda nötr bölge geniþler. Yani P ve N maddeleri arasýndaki mesafe artar. Mesafenin artmasý kondansatör kapasitesinin azalmasýna neden olur. Uygulanan ters gerilim azaltýlýrsa nötr bölge daralacak P ve N maddeleri arasýndaki mesafe kýsalacak ve kondansatör kapasitesi artacaktýr.

            Varikap diyotlar genellikle FM alýcý ve FM verici devrelerinde, televizyonlarýn tüner katlarýnda kendisine paralel bir bobinle beraber frekans belirleyici eleman olarak kullanýlýr.

 

IÞIK YAYAN DÝYOT (LED)

            Elektronik devre ve cihazlarda ikaz ýþýðý olarak, ya da hesap makinelerinde, ýþýklý gösterge olarak  kullanýlýr. Lambalara nazaran çok daha az enerji harcadýklarýndan elektronik devrelerde tercih edilirler. Normal diyot gibi çalýþýrlar.

            Çalýþma Prensibi:

            Doðru polarize edildiklerinde iletime geçerek ýþýk verirler. Iþýk verimini artýrmak için plastik dýþ kabýnýn ön yüzü ince kenarlý mercek görevi yapar. PN birleþmesi doðru polarize edildiðinde N tipi maddedeki elektronlarla P tipi maddedeki oyuklarýn birleþmesi sýrasýnda bir enerji açýða çýkar. Bu enerjinin bir kýsmý ýþýk halinde dýþarý yayýlýr.

            Çalýþma Gerilimi ve Akýmý:

            Ledlerin çalýþma gerilimleri 2 Volt, içinden geçebilecek maksimum akým deðeri 10mA’den baþlamak üzere üretici firmanýn imalat kalitesine baðlý olarak 70-80mA’e kadar yükselmektedir. Bir ledi devreye baðlarken LED gerilimi olan 2Voltun üzerindeki gerilimlerde, led diyodun önüne gerilim düþümü saðlamak amacýyla seri ön direnç baðlamak gerekir. Aksi taktirde ledden aþýrý akým geçer ve led bozulur. Bu ön direncin deðeri aþaðýdaki formülle bulunur.

           

            Burada R : Lede seri baðlanacak direncin deðeri (OHM)

            Devre Gerilimi : Devreye uygulanan  gerilim (VOLT)

            Led Gerilimi : Ledin çalýþma voltajý (VOLT)

            Led Akýmý: Ledden geçecek olan akým (AMPER) Ledden geçecek olan akým 10mA alýnýr. Ledin daha parlak yanmasý isteniyorsa 20mA alýnýr.

            Örnek:

12 Voltluk bir kaynaða led baðlamak istiyoruz. Lede baðlanacak seri direncin deðerini hesaplayýn.            

 

 

            Led diyot alternatif akýmda çalýþtýrýlacaksa led diyodun yalýtýmda kalacaðý alternanslarda yani ledin ters polarize olacaðý alternanslarda led uçlarýna fazla gerilim gelir. Bu ters gerilimin çok fazla olmasý ledin bozulmasýna neden olabilir. Bu durumda ledin bozulmamasý için lede ters paralel diyot baðlanýr. Böylece led, ters polarize zamanlarda bu diyot iletime geçer ve led uçlarýndaki gerilimi 0,6 Volta çeker. Diyot iletimdeyken ters polarma gerilimi azalacaðý için led bozulmaz.

            Birden fazla led birbirine paralel olarak da baðlanabilir. Bu durumda her bir lede bir seri direnç baðlamak yerine bütün ledlere seri tek bir direnç baðlamak daha ekonomik olur. Bu durumda formüldeki led akýmý led sayýsýyla çarpýlmalýdýr.

            Örnek:

            Þekilde görülen  direncin deðeri ne olmalýdýr?

            Birden fazla led birbirine seri olarak da baðlanabilir. Bu durumda formüldeki led gerilimi led gerilimi ile çarpýlmalýdýr. Bu çarpýmýn sonucu devreye uygulanan gerilimi aþmamalýdýr. Eðer aþýyorsa ledler ýþýk vermeyecek ya da az ýþýk verecektir.

           

Örnek:

            Þekilde görülen  direncin deðeri ne olmalýdýr?