Elektrik Elektronik Teknolojisi Alan� Temrinleri

Temrin No: 3

SCHMITT TETÝKLEYÝCÝ DEVRESÝNÝN  ÖZELLÝKLERÝNÝ ÝNCELEMEK

Bir schmitt tetikleyici devrenin genel yapýsý þekil 1’de görülmektedir. Giriþ baþlangýçta  veya negatif deðerde olsun. Bu durumda T1 kesimde, T2 ise aktiftedir. VÇýkýþ < Vcc olur. Giriþ gerilimi artýrýlarak, devre elemanlarýnýn belirlediði bir V1 deðerine ulaþtýðýnda T1 doyuma, T2 kesime girer ve Vçýkýþ = Vcc olur. Bundan sonra giriþ gerilimi ne kadar artýrýlýrsa artýrýlsýn çýkýþ deðiþmez. Giriþ gerilimi sýfýra doðru artýrýlmaya baþlansýn. Belirli bir V2 deðerinde T1 kesime, T2 aktife girer. Vçýkýþ < Vcc olur. V1 ve V2 gerilimleri ayný deðerde olmayýp V1 > V2’dir. Bu farka histerisiz denir ve schmitt tetikleyicinin çok önemli bir özelliðidir. Devre elemanlarýný ayarlamak suretiyle V1 = V2 yapýlabilir. Schmitt tetikleyicisinin histerisize sahip olmasý birçok uygulama alanýnda istenilen bir özelliktir. Örneðin bir dc iþaretin seviyesi belirli bir deðeri aþtýðýnda uyarý verilmesi istensin. Eðer bu durumda V1 = V2 olursa, iþaret üzerine binecek gürültü vs. nedeniyle devre titreþim þeklinde peþ peþe uyarý verecektir. Hal bu ki eþik deðerlerinin farklý olmasý, uyarý noktasý ile uyarýyý kaldýrma noktasý arasýnda belirli bir fark yaratacaðýndan böyle ufak deðiþimlerden devrenin etkilenmesi söz konusu olmayacaktýr. Schmitt tetikleyicinin bu özelliklerinden faydalanarak sinüsodial bir iþareti ayný frekansta kare dalgaya çevirmek mümkündür.

Ýþlem Basamaklarý:

1. Schmitt tetikleyicisinin eþik gerilimlerini (V1 ve V2) gerilimlerini aþaðýdaki þýklarý sýrayla uygulayarak bulunuz.

a)       Devreyi þekil 2’deki gibi kurunuz. Burada P potansiyometresinin görevi, T1 transistörünün beyzine gelen dc gerilimin istenildiðinde deðiþmesini saðlamaktýr. Baþlangýçta bu potansiyometre beyze O Volt uyguluyor konumda olmalýdýr.

b)       Her iki ölçü aletini de dc gerilim ölçme konumuna alýnýz. T1 transistörün beyzi ile þase arasýna baðlanan avometreden giriþ gerilimi (V GÝRÝÞ), devrenin çýkýþý ile þase arasýna baðlanan avometreden ise çýkýþ gerilimi (V ÇIKIÞ) okunacaktýr.

c)       Tablo 1’deki V GÝRÝÞ gerilimlerini sýra ile oluþturup her defasýnda V ÇIKIÞ gerilimini ölçünüz ve ilgili haneye not ediniz. V GÝRÝÞ gerilimlerini oluþtururken P potansiyometresini çok yavaþ hareket ettiriniz ve kesinlikle oluþturmaya çalýþtýðýnýz gerilimin üzerine çýkmayýnýz.

DEÐERLENDÝRME

Adý Soyadý

Teknoloji

Ölçüm

Doðru Montaj

Ýþ Güvenliði

Tertip Düzen

Süre

Toplam

20

40

10

10

10

10

100

Temrin No: 3

SCHMITT TETÝKLEYÝCÝ DEVRESÝNÝN  ÖZELLÝKLERÝNÝ ÝNCELEMEK

f)        Yaptýðýnýz inceleme sonucuna göre aþaðýdaki seçenekleri doðru ya da yanlýþ olarak deðerlendiriniz.

·        (    ) Osiloskopta gözlemlediðimiz dalga þekillerine ait genlik deðerleri ile tablo 1’deki deðerler arasýnda büyük oranda benzerlik var.

·        (    ) Osiloskopta gözlemlediðimiz dalga þekillerine ait genlik deðerleri ile tablo 1’deki deðerler arasýnda benzerlik yoktur.