Elektrik Elektronik Teknolojisi Alan� Temrinleri

Temrin No: 10

Çift devirli (dahlender) asenkron motorun çalýþtýrýlmasý

Açýklama:

   Asenkron motorun statoruna iki veya tek sargý sarýlarak rotorundan 2 veya 3-4 deðiþik devir elde edilebilen motorlara çift devirli (dahlender) motor denir.

   Ýki deðiþik devir için motor klemensine altý (6) uç çýkarýlýr. Teorik olarak üç deðiþik devir için motorun statoruna farklý kutup sayýlý iki ayrý sargý sarýlýr. Sargýlardan biri Dahlender baðlantýlý yapýlýr. Klemens kutusuna ise dokuz (9) uç çýkarýlýr. Dört deðiþik devir için yine statora farklý kutup sayýlý, Dahlender baðlantýlý iki sargý sarýlýr. Klemens kutusuna on iki (12) uç çýkarýlýr. Bu tip sarýmlarda, klemens kutusunda fazla uç olmasý, karýþýklýða ve kumanda etme güçlüðüne neden olduðundan kullanýlmaz.

   Çift devirli asenkron motorlarýn endüstride pek çok kullaným alaný mevcuttur. Genel olarak tek devirli asenkron motorun kullanýldýðý her yerde kullanýlabilir. Özellikle farklý birkaç devir gerekli olan yerler için kullanýlýr.

   Sanayinin her kolunda yerini almýþtýr. Pistonlu pompalarda, kompresörlerde, bant konveyörlerinde, vantilatörlerde, körüklerde, santrifüj pompalarýnda, torna, freze, matkap tezgâhlarýnda, aspiratörlerde, aðaç iþleri makinelerinde, tekstil endüstrisinde, matbaa makinelerinde çok devirli asenkron motorlar için geniþ bir uygulama sahasý vardýr.

Çalýþma Þekli:

   Çift devirli asenkron motorlar, yapý ve çalýþma özelliði bakýmýndan tek devirli asenkron motorlarla aynýdýr. Sadece tek devirli asenkron motorlarýn statorunda tek kutup sayýlý bir sargý varken çift devirli asenkron motorlarýn statorunda ise farklý kutup sayýlý iki veya tek sargý bulunur.

Düþük devirde çalýþýrken büyük kutup sayýlý sargýnýn oluþturduðu manyetik alan rotoru yavaþ döndürür. Yüksek devirde çalýþýrken de küçük kutup sayýlý sargýnýn manyetik alanýyla rotor hýzlý döndürür.

Dahlander baðlantýlý sargýlarýn uçlarý, klemens tablosunda aþaðýdaki þekildeki gibi baðlanýr.

Dahlander baðlantýda, yukarýdaki þekildeki gibi motorun her iki hýzdaki dönüþ yönü ayný olmalýdýr. Ayný dönüþ yönünü elde edebilmek ve klemens tablosunda 2U-2V-2W uçlarýný ayný sýrada baðlayabilmek için faz gruplarý orta uçlarý iþaretlerinde, iki fazda deðiþiklik yapýlmalýdýr. Örneðin, 1U birinci fazýn orta ucu 2U yerine 2W, 1 W üçüncü fazýn orta ucu 2W yerine 2U gibi…

Genellikle Dahlender sargýlý motorlarda, 1U-1V-1W uçlarýna enerji verilirse motor düþük hýzla, 2U-2V-2W uçlarýna enerji verilir, 1U-1V-1W uçlarý köprü (kýsa devre) edilirse motor yüksek hýzla çalýþýr.

Düþük ve yüksek hýzla çalýþmada, ayný faz sýrasý için motorun faz sýrasý deðiþmemelidir. Bunun için kontaktör baðlantýlarýnda, faz sýrasýnýn deðiþmemesine dikkat edilmelidir.

Ýki devirli sabit momentli, Dahlender sargýlý motora ayrý ayrý start butonlarý ile yol verme þemasý:

Ýþlem Basamaklarý:

1. Verilen malzemelerin saðlamlýk kontrolünü yapýnýz.
2. Þekildeki devreyi öðretmeninizin gözetiminde kurunuz.
3. Düþük devir butonuna basarak devrenin çalýþmasýný gözlemleyiniz.
4. Stop butonuna basarak motoru durdurunuz.
5. Yüksek devir butonuna basarak devrenin çalýþmasýný gözlemleyiniz.
6. Motor yüksek devirde çalýþýrken düþük devir butonuna basýlýrsa ne olur? Açýklayýnýz.
7. Yüksek devir kontaktörüne seri baðlý DD kontaktörünün NK kontaðýnýn görevi nedir? Açýklayýnýz.
8. Düþük devir kontaktörüne seri baðlý YD kontaktörünün NK kontaðýnýn görevi nedir? Açýklayýnýz.

DEÐERLENDÝRME

Adý Soyadý

Teknoloji

Ölçüm

Ýþ Güvenliði

Tertip Düzen

Devrenin Çalýþmasý

Toplam

30

10

10

20

30

100