Potansiyometre:
Devre
direncinin çok sık değiştirilmesi gerektiği yerlerde kullanılır. Direnç değerinin değişimi el ile değiştirilmeye müsait ince ayar çubuğu sayesinde
yapılır. Tıpkı trimpotlar gibi düşük güce
sahiptirler, bu bakımdan elektronik devrelerde kullanılmaya
müsaittir. Genelikle cihazların ön paneline monte edilir. Potansiyometreler üç başlık altında toplanır. Bunlar;
lineer potansiyometreler, logaritmik potansiyometreler, çok turlu
potansiyometrelerdir.
![](4-Direnc_cesitleri_dosyalar/image009.gif)
Reosta:
Bu
tip ayarlı direncin trimpotlar ve potasiyometrelerden ayrılan en büyük
özelliği yüksek güçlü devrelerde kullanılabilmesidir (Resim 1.15). Dolayısıyla üzerinden
yüksek akım geçebilir. Direnç ayarı el ile yapılır, ayar yapılan ucu tel
üzerinde hareket ettirilerek istenilen değere sahip direnç elde edilir. Ayrıca reostaların ebatları trimpot ve
potansiyometrelere göre oldukça büyüktür.
![](4-Direnc_cesitleri_dosyalar/image010.jpg)
Ortam Etkili Dirençler:
Ortam
etkili dirençler, ışık etkili dirençler (LDR) ve ısı etkili dirençler
(termistörler) olmak üzere ikiye ayrılır.
Işık Etkili Direnç (LDR)
LDR (fotodirenç, light dependent resistance), aydınlıkta az
direnç, karanlıkta yüksek direnç gösteren devre elemanlarına denir
(Resim 1.16-17). Başka bir deyişle LDR'nin üzerine düşen ışık değerine göre
gösterdiği direnç değişimi ters orantılıdır. LDR'ler, CdS (kadmiyumsülfür), CdSe (kadmiyum
selinür), selenyum, germanyum ve silisyum vb. gibi ışığa karşı çok duyarlı maddelerden
üretilmektedir. LDR yapımında kullanılan madde, algılayıcının hassasiyetini ve algılama süresini belirlemekte,
oluşturulan
tabakanın şekli de algılayıcının
duyarlılığını etkilemektedir. LDR'ye
gelen ışığın odaklaşmasını sağlamak için üst kısım cam ya da şeffaf plastikle kaplanmaktadır. LDR'ler çeşitli
boyutlarda üretilmekte olup gövde boyutları büyüdükçe güç değeri yükselmekte ve geçirebilecekleri akım da
artmaktadır.
![](4-Direnc_cesitleri_dosyalar/image012.gif)
Isı Etkili Dirençler (Termistör):
Isı etkili dirençler
negatif katsayılı direnç (NTC-negative temperature coefficient) ve
pozitif katsayılı direnç (PTC-positivie temperature coefficient) olmak
üzere ikiye ayrılır.
NTC:
Negatif ısı katsayılı termistörlerdir. Üzerindeki sıcaklık arttıkça direnci
azalır, sıcaklık düştükçe direnci artar.
PTC:
Pozitif
ısı katsayılı termistördür.
Üzerindeki sıcaklık arttıkça direnci artar, sıcaklık düştükçe direnci
azalır.
![](4-Direnc_cesitleri_dosyalar/image014.gif)
Gerilim Etkili Dirençler (VDR)
Uçlarına uygulanan
gerilim miktarı ile ters orantılı olarak direnç değeri değişen elemanlara varistör denir. Genellikle aşırı gerilimden korunmak
veya frekans kaymasını önlemek amacıyla gerilim sabitlemesi istenen rezonans devrelerine
yardımcı limitör devrelerinde kullanılır.
![](4-Direnc_cesitleri_dosyalar/image015.gif) ![](4-Direnc_cesitleri_dosyalar/image016.gif)
|