![](1-osilator_dosyalar/image002.gif)
DEVRENİN ÇALIŞMASI:
Devreye besleme
gerilimi uygulandığında emiter akımı birden maksimum değere ulaşamaz. Çünkü
emiter akımı L2 bobininden geçmektedir. Bilindiği gibi bobinler, içinden
geçmekte olan akımın değerinde bir değişiklik olduğunda bu değişikliğe karşı
koyarlar. Bu nedenle emiter akımı bir müddet sonra maksimum değere
ulaşacaktır. Emiter akımı minimumdan maksimuma doğru artma eğilimi
gösterirken, bu akımdan dolayı L2 etrafında azdan çoğa doğru değişen bir
manyetik alan oluşur. Bu manyetik alan içinde kalan L1 ve L2 bobinleri
üzerinde azdan çoğa doğru artan bir gerilim oluşur. Bu gerilim alternatif bir
gerilim olarak düşünülmelidir. L1 ve L2 aynı yönde sarıldıklarından
üzerlerinde oluşan gerilimler birbirine ilave olur. Oluşan gerilimin
kutupları L1’in üst ucu (+), L2’nin alt ucu (-) olacak şekildedir. Bu
gerilime C1 şarz olur. L1’in üst ucundaki bu pozitiflik C2 tarafından beyze
uygulanır. Bu geri besleme beyz polarmasını artıracağından beyz akımı
artacak. Buna bağlı olarak emiter akımı da artma eğilimi gösterecektir. Bir
müddet sonra emiter akımı maksimumda sabit kalacaktır. Emiter akımının
maksimumda sabit kalması L2 etrafındaki manyetik alanın maksimum seviyede
sabit kalmasına neden olur. Bu nedenle artık bobinler üzerinde gerilim
indükleme si olmaz.
Şarzlı durumda
bekleyen C1, L1 ve L2 bobinleri üzerinden deşarz olur. Deşarz esnasında C2
tarafından beyze yapılan geri besleme azalacağından beyz polarmasında,
dolayısıyla beyz ve emiter akımlarında maksimumdan minimuma doğru bir azalma
olur. Azalan emiter akımı L2’den geçerken L2 etrafında çoktan aza doğru
değişen bir manyetik alan oluşturur. Bu manyetik alan L1 ve L2 uçlarında bir
öncekinin zıt yönünde bir gerilimin oluşmasına neden olur. Bu gerilime C2 üst
ucu (-), alt ucu (+) olacak şekilde şarz olur. Üst uçtaki negatiflik C2
üzerinden beyz polarmasını azaltacaktır. Buna bağlı olarak beyz ve emiter
akımları azalacaktır. Bir müddet sonra emiter akımı minimumda sabit kalır.
Bobinler etrafındaki manyetik alan da minimum seviyede sabit kalacağından
bobinler üzerine gerilim indüklemesi olmaz. Şarzlı olan C1 bobin üzerinden
deşarz olur. Deşarz esnasında C1’in üst ucundaki negatiflik 0’a doğru
azalacağından C2 tarafından beyze uygulanan negatif polarma azalacak, deşarz
tamamlandığında beyze uygulanan negatif polarma kesilecektir. Buna bağlı
olarak beyz akımı, dolayısıyla emiter akımı tekrar artma eğilimi
gösterecektir.
Böylece başa dönülmüş
oldu. Anlatılanlar sürekli tekrar eder. C1’in şarz ve deşerzları C1 uçlarında
alternatif bir gerilim doğmasına sebep olur. Osilatörün frekansı devredeki
bobin ve C1’in değerine bağlıdır. Kondansatör kapasitesinin azalması,
osilatör frekansının artmasına neden olur. Kondansatör kapasitesi büyültülürse
osilatör frekansı azalacaktır. Yine bobinin endüktansı ile frekans arasında
ters orantı vardır.
Osilatör frekansını
![](1-osilator_dosyalar/image003.gif)
Bu devrede transistör aktif
bölgede çalışmaktadır. Devrede kullanılan direnç değerleri transistör aktif
bölgede çalışacak şekilde seçilmiştir. Bilindiği gibi transistörün 3 çeşit
çalışma konumu vardır. Bunlar kesim durumu, aktif durum ve doyum durumudur.
Kesim durumu demek
transistörün yalıtımda olduğu, kollektör akımının sıfır olduğu durumdur.
Aktif durumda ise
transistörün beyz akımı arttığında kollektör akımı transistörün betası
oranında artar.
(Ic = Ib x BETA)
Beyz akımı
artırıldığı halde kollektör akımında artış olmuyorsa taransistör doyumdadır
denir.
Bu devrede beyz
akımına bağlı olarak kollektör ve emiter akımlarının miktarı kontrol
edildiğine göre transistör aktif bölgede çalışmaktadır.
|